KM สถาบันอยุธยาศึกษา ๒๕๖๑

รายงานผลการดำเนินงานการถอดองค์ความรู้

หน่วยงาน สถาบันอยุธยาศึกษา
ประเด็นความรู้ เรื่อง เทคนิคการสำรวจและเผยแพร่องค์ความรู้ ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น

———————————————-

ผู้เข้าร่วมถอดองค์ความรู้

นายพัฑร์ แตงพันธ์ นักวิชาการศึกษา
นางสาธิยา รื่นชล นักวิชาการศึกษา
นายปัทพงษ์ ชื่นบุญ นักวิชาการศึกษา
นายอายุวัฒน์ ค้าผล นักวิชาการศึกษา
น.ส.อรอุมา โพธิ์จิ๋ว นักวิชาการศึกษา
นายปัทพงษ์ ชื่นบุญ นักวิชาการศึกษา
น.ส.ศรีสุวรรณ เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป
     


ครั้งที่
        ๑       .  วันที่      ๑๘      /     ธันวาคม        /      ๒๕๖๐         .

หัวข้อ การเลือกประเด็นในการศึกษาองค์ความรู้

นายพัฑร์ แตงพันธ์

ประการแรก เลือกประเด็นศึกษา ตามความสะดวกของผู้ศึกษา ซึ่งเหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นศึกษาองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น ผู้ศึกษา มีภูมิลำเนาอยู่ในพื้นที่ ที่ที่มีภูมิปัญญาท้องถิ่น ก็สามารถพิจารณาเลือกภูมิปัญญาของท้องถิ่นตนเองขึ้นมาเป็นลำดับแรกก็ได้ เนื่องจากภูมิปัญญาบางชนิด ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย ผู้คนภายนอกเข้าถึงไม่สะดวก แต่ถ้าผู้ศึกษาเป็นคนในท้องถิ่นนั้น ก็จะสามารถเข้าถึงคนในท้องถิ่นนั้นได้เป็นอย่างดี รู้จักผู้คน และมีเครือข่ายในการหาข้อมูลได้มากขึ้น ลึกซึ้งกว่าคนอื่น เช่น นี (สาธิยา รื่นชล) มีบ้านอยู่ที่อยู่ที่คลองคูจาม ก็สามารถเข้าถึงภูมิปัญญาการทำน้ำตาลสด ที่บ้านดงตาลได้ดีกว่าผู้อื่น จะได้รับความไว้เนื้อเชื่อใจ ให้เข้าไปในพื้นที่ได้ดี

ประการที่ ๒ เลือกประเด็นศึกษา ตามความจำเป็นของวิกฤตการณ์ หมายถึง ภูมิปัญญาบางชนิด มีแนวโน้มว่า กำลังจะหมดสิ้นไป จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนในการศึกษาในขณะที่ยังมีโอกาส ก่อนที่ครูภูมิปัญญาบางท่านจะสิ้นไป

ประการที่ ๓ เลือกประเด็นศึกษา ตามยุทธศาสตร์ ของมหาวิทยาลัย หรือของจังหวัด

นางสาธิยา  รื่นชล 

ก่อนที่จะลงพื้นที่จะต้องดูยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยหรือยุทธศาสตร์ของจังหวัดพระนครศรีอยุธยาว่ากำหนดไว้ว่าอย่างไร เพื่อให้การดำเนินงานเกิดความสอดคล้องกัน ในการเลือกพื้นที่จะเลือกพื้นที่ที่ตนเองอยู่ก่อนอันดับแรก เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่คุ้นเคย และตนเองมีความรู้เกี่ยวกับพื้นที่นั้นมากกว่า การลงพ้นที่ไม่จำเป็นจะต้องลงพื้นที่เดียว ควรจะลงในหลายพื้นที่ ส่วนการกำหนดหัวข้อควรกำหนดไว้หลากหลายเรื่อง เพราะแต่ละพื้นที่ส่วนใหญ่จะไม่มีภูมิปัญญาอยู่เรื่องเดียว

นายอายุวัฒน์  ค้าผล

การเลือกหัวข้อ ก่อนอื่นต้องรู้จักตัวตนของเราก่อน เมื่อรู้ว่าต้องการอะไรมีความถนัดด้านไหน และต้องศึกษาว่าแต่ละพื้นที่โดยการศึกษาองค์ความรู้ที่มีอยู่ โดยการนำไปต่อยอดในสิ่งที่ผู้อื่นยังไม่ได้ศึกษา เพื่อลงพื้นที่

นางสาวอรอุมา  โพธิ์จิ่ว

การเลือกหัวข้ออาจจะมีปัจจัยหลายอย่างเช่นหัวข้อที่ตั้งไว้แล้วควรเลือกภูมิปัญญาที่ถนัดอยู่ในท้องถิ่น ใกล้บ้าน เข้าถึงง่ายและง่ายต่อการสัมภาษณ์ โดยดูจากภูมิปัญญาหลายๆที่และคอยอัพเดทข้อมูลของภูมิปัญญาท้องถิ่นอยู่ตลอดเวลา

นายปัทพงษ์  ชื่นบุญ

การเลือกหัวข้อ ควรดูเป้าหมายจากยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยเป็นหลัก และควรศึกษาพื้นที่ที่ต้องลงไปว่าขัดแย้งหรือสอดคล้องกันหรือป่าว โดยต้องขอความอนุเคราะห์จากวัฒนธรรมจังหวัดเกี่ยวกับข้อมูลภูมิปัญญาว่าแต่ละพื้นที่มีภูมิปัญญาด้านไหนบ้างในแต่ละพื้นที่ และควรมีการแบ่งศาสตร์ เช่นภูมิปัญญาทางด้านแผนไทย ภูมิปัญญาทางคุณภาพชีวิต

นางสาวศรีสุวรรณ  ช่วยโสภา

บันทึกการประชุม/ผู้พิมพ์สรุปประเด็นสำคัญ

สรุปองค์ความรู้
เรื่อง เทคนิคการสำรวจและเผยแพร่องค์ความรู้ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ครั้งที่ ๑
หัวข้อ การเลือกประเด็นในการศึกษาองค์ความรู้

การเลือกประเด็นในการศึกษาองค์ความรู้ เป็นกระบวนการแรกของการศึกษา สำรวจและเผยแพร่องค์ความรู้ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่จะกำหนดเนื้อหา ทิศทาง และสถานที่ในการเข้าไปศึกษาข้อมูล เทคนิคในการพิจารณาเลือกประเด็นในการศึกษา มี ๓ ประการดังนี้

ประการแรก เลือกประเด็นศึกษาตามแหล่งภูมิปัญญาในท้องถิ่นของผู้ศึกษา วิธีเหมาะสำหรับผู้ที่เริ่มต้นในการศึกษาองค์ความรู้ เนื่องจาก การศึกษาข้อมูลทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาหลายๆ ชนิด ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย ผู้คนภายนอกท้องถิ่นมักเข้าถึงแหล่งวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไม่ค่อยสะดวกนัก แต่ถ้าผู้ศึกษาเป็นคนในท้องถิ่นนั้นเอง ก็จะสามารถเข้าถึงผู้คนในท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี เนื่องจากมีความรู้จัก คุ้นเคย และมีเครือข่ายในการหาข้อมูลได้มากขึ้น ซึ่งทำให้รู้ว่าควรจะไปพบใคร รู้ว่าควรจะไปพบเวลาไหน และได้รับความไว้เนื้อเชื่อใจให้สามารถเข้าพื้นที่ศึกษาได้ดีกว่าคนนอกพื้นที่

วิธีนี้นอกจากจะทำให้สามารถศึกษาข้อมูลทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาได้เป็นอย่างดีแล้ว ยังเป็นประสบการณ์พื้นฐาน  ที่สามารถนำมาทบทวนความผิดพลาดต่างๆ ที่เกิดขึ้นไว้เป็นบทเรียน ให้ผู้เริ่มต้นศึกษา ทราบว่าในการศึกษาข้อมูลครั้งต่อไป ควรปฏิบัติเช่นไร นอกจากนี้ ความสำเร็จในการเริ่มต้นศึกษา ยังช่วยสร้างกำลังใจ และความมั่นใจในการศึกษาข้อมูลทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ในครั้งต่อไปได้อีกด้วย

ประการที่ ๒ เลือกประเด็นศึกษาตามความจำเป็นของวิกฤตการณ์ทางวัฒนธรรม คือ ในปัจจุบันภูมิปัญญาหลายชนิด มีแนวโน้มว่ากำลังจะหมดสิ้นไปตามความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของระบบเศรษฐกิจและสังคม ความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมทั้งทางกายภาพและทางสังคม โดยเฉพาะตัวครูภูมิปัญญาส่วนใหญ่มีอายุมาก และมักไม่มีผู้สืบทอดภูมิปัญญา จึงไม่มีผู้รู้ที่สามารถถ่ายทอดข้อมูลได้อีกแล้ว ดังนั้น และวัฒนธรรมและแหล่งภูมิปัญญาในกลุ่มนี้ จึงมีความจำเป็นเร่งด่วน ในการเข้าไปศึกษา ก่อนที่จะหมดโอกาสในการศึกษาข้อมูล

ประการที่ ๓ เลือกประเด็นศึกษาตามยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัย การเลือกประเด็นเช่นนี้ จะทำให้สามารถดำเนินงานได้ตามยุทธศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยได้กำหนดไว้ สามารถนำไปบูรณาการกับโครงการอื่น หรือหน่วยงานอื่นของมหาวิทยาลัยได้ โดยควรพิจารณาให้สอดคล้อง เป็นไปในทิศทางเดียวกันกับโครงการและหน่วยงานอื่นๆ จึงจะสามารถเป็นกำลังส่วนหนึ่งให้บรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยได้

ภาพประกอบ

IMG_25601218_143549 IMG_25601218_143647 IMG_25601218_143738 IMG_25601218_133749